Goud en uraan skitter

Mynbou bly uiters belangrik vir Namibië se ekonomie met goud en uraan wat die druk van die verswakte wêreldwye diamantvraag verlig.

Die Namibiese Kamer van Mynwese het sy maandlikse oorsig vir Januarie en Februarie vanjaar vandeesweek bekend gestel en gesê die mynbousektor betree 2026 op ’n sterk voet. 

Die kamer noem robuuste kommoditeitsprysprestasie in goud, koper, sink en tin, tesame met volgehoue momentum in uraan.

“Verhoogde goud- en en stewige koperpryse versterk uitvoere, verbeter fiskale inkomste en kontantvloei vir produsente. 

“Terselfdertyd bly uraan strategies belangrik te midde van volgehoue wêreldwye belangstelling in kernkragenergie, wat Namibië gunstig posisioneer binne die internasionale oorgangslandskap van energie. 

“Sterker basismetaalpryse, veral sink en tin, ondersteun verder

diversifikasie binne die mineraaluitvoermandjie,” sê die kamer. 

Die vooruitsigte is egter nie sonder risiko's nie. Diamantpryse bly gedemp, wat swakker wêreldwye vraag en strukturele verskuiwings in die natuurlike diamantmark weerspieël,” waarsku die kamer in die selfde asem.

Diamante, vir dekades Namibië se mees winsgewende uitvoerproduk in die mynbousektor, ly toeneemend onder swak verbruikersvraag, verhoogde voorraad en mededinging van laboratoriumgekweekte diamante, volgens die kamer.

In Januarie vanjaar het die IDEX-diamantprysindeks gedemp gemiddeld by 84-85 indekspunte gebly, met pryse aansienlik laer as die vlakke wat vroeg in 2025 aangeteken is. 

“Vir Namibië dui dit op voortgesette druk op uitvoerinkomste uit diamante en fiskale ontvangste aan die begin van 2026,” sê die kamer.

As gevolg het beraamde korportiewe inkomstebelastig vanaf diamantmyne ’n uitgesproke korttermyn-inkrimping getoon, wat skerp gedaal het van die N$239,1 miljoen wat in 2024-’25 ontvang is, tot ’n geraamde N$74,3 miljoen in die finansiële jaar van 2025-’26. Dit verteenwoordig ’n afname van 69%. “Inkomste vir diamantmynbou sal na raming geleidelik tot N$101,9 miljoen in 2026-’27 herstel,” volgens die kamer se ontleding. 

Verder word daar verwag dat diamant-tantième wesenlik oor die mediumtermyn-uitgaweraamwerk (MTEF ) met meer as ’n derde sal verswak – van N$1,16 miljard in 2024-’25 tot N$755,7 miljoen in die hersiene beraming vir 2025-’26.

Die beraming vir 2025-’26 tot 2028-’29 dui die veranderende samestelling van verwagte mynbouverwante belastinginkomste, met vooruitskattings wat dui op toenemende afhanklikheid van uraan en goud, tesame met bestendige uitvoergedrewe inkomstegroei. 

Ander mynbou-subsektore, hoofsaaklik uraan, goud en basismetale, met goud as die hoofdryfveer, word die dominante bydraers tot die regering se inkomste uit die mynbedryf.

Die Kamer van Mynwese beraam dat korporatiewe inkomstebelasting uit nie-diamantmynbou met 54% gestyg het, van N$2,887 miljard in 2024-’25 tot N$4,443 miljard in die 2025-’26-boekjaar. 

Uitvoerheffings deur mynboubedrywighede het met 14% gestyg - van N$560 miljoen in 2024-’25 tot ’n geraamde N$639 miljoen in 2025-’26. 

“Hierdie toename is waarskynlik deur hoër uraanproduksie gedurende die tydperk aangedryf,” volgens die kamer. Invorderings in uitvoerheffings toon bestendige groei in die MTEF en styg van N$560 miljoen in 2024-’25 tot N$730,7 miljoen teen 2028-’29. Die kamer skryf die opwaartse trajek op verwagtinge van volhoubare uitvoervolumes, veral aan uraan en goud toe.

Nadat dit effens gestyg het tot N$1,06 miljard in 2025-’26, word verwag dat nie-diamant- antième tot N$927,1 miljoen in 2026-’27 effens sal daal en dan tot N$980,6 miljoen in 2027-’28 sal toeneem, voordat dit skerp tot N$1,37 miljard in 2028-’29 sal styg, volgens die kamer. 

“Die vooruitsigte dui daarop dat nie-diamantminerale na raming ’n groeiende deel van tantième sal by dra,” sê die kamer.

– [email protected]