Byna ’n miljoen stilgeboortes in Afrika in een jaar

Henriette Lamprecht – Uit die 4,9 miljoen kinders wêreldwyd wat in 2024 voor hul vyfde verjaarsdag gesterf het, was 2,3 miljoen pasgebore babas. In Afrika was daar byna ’n miljoen stilgeboortes. 

Die jongste verslag van die Verenigde Nasies (VN) se Kinderfonds (Unicef), die Wêreldgesondheidsorganisasie (WHO), die Universiteit van Kaapstad en Afrika se sentrums vir siektebeheer (CDC), is die eerste van sy soort wat op stilgeboortes fokus.

Die meeste van dié sterftes was voorkombaar met bewese laekoste-ingrypings en toegang tot gehalte-gesondheidsorg. Die helfte van die sterftes het tydens bevallings voorgekom, waarvan die meeste in gesondheidsgeriewe was.

Afrika se koers vir intrapartum stilgeboorte is 43 keer hoër as dié van Europa, met vooruitgang om die koers te verminder wat reeds vir meer as twee dekades gestagneer het. Intrapartum verwys na die tydperk van kraam en geboorte, wat begin met die aanvang van ware kontraksies en eindig met die verwydering van die plasenta. Dit is die fase van swangerskap wat fokus op die aktiewe bestuur en ondersteuning van die ma en fetus tydens die geboorte.

Die verslag getiteld “Levels & Trends in Child Mortality”, maan 70% van sterfgevalle onder die ouderdom van vyf jaar, is voorkombaar met sorg wat reeds bestaan. Op ’n positiewe noot het sterftes onder kinders jonger as vyf jaar met meer as die helfte sedert 2000 gedaal. Sedert 2015 het die tempo van afname in kindersterftes egter met meer as 60% verlangsaam.

Vanjaar se verslag bied die duidelikste en mees gedetailleerde prentjie tot nog toe van hoeveel kinders, adolessente en jeugdiges sterf, waar hulle sterf, en vir die eerste keer integreer dit ten volle ramings oor die oorsake van dood.

Vir die eerste keer beraam die verslag sterftes wat direk deur ernstige akute wanvoeding (SAM) veroorsaak word. Een van die beramings is dat meer as 100 000 kinders tussen een 59 maande oud – of 5% – ​​in 2024 weens SAM gesterf het.

Die tol is veel groter wanneer indirekte impakte in ag geneem word, aangesien wanvoeding kinders se immuniteit verswak en hul risiko verhoog om aan algemene kindersiektes te sterf. Sterftedata slaag ook dikwels nie daarin om SAM as ’n onderliggende oorsaak van dood vas te lê nie, wat daarop dui dat die las waarskynlik aansienlik onderskat word.

Van die lande met die hoogste aantal direkte sterfgevalle sluit Pakistan, Somalië en Soedan in. Sterftes onder pasgebore babas is verantwoordelik vir byna die helfte van alle sterftes onder vyf jaar oud, wat die stadiger vordering in die voorkoming van sterftes rondom geboorte weerspieël.

Die hoofoorsake onder pasgeborenes was komplikasies van vroeggeboorte (36%) en tydens kraam en bevalling (21%). Infeksies, insluitend neonatale sepsis en aangebore afwykings, was ook belangrike oorsake.

Na die eerste maand was aansteeklike siektes soos malaria, diarree en longontsteking die belangrikste oorsake van dood. Malaria het die grootste enkele oorsaak van sterftes in hierdie ouderdomsgroep gebly (17%) – met die meeste sterfgevalle wat in endemiese gebiede van Afrika suid van die Sahara plaasgevind het.

Ná skerp dalings tussen 2000 en 2015, het die vordering met die vermindering van malariasterftes die afgelope paar jaar verlangsaam. Sterftes bly gekonsentreer in ’n handjievol endemiese lande – soos Tsjad, die Demokratiese Republiek die Kongo, Niger en Nigerië – waar konflik, klimaatskokke, indringende muskiete, weerstand teen medikasie en ander biologiese bedreigings steeds toegang tot voorkoming en behandeling beïnvloed.

Volgens die verslag bly kindersterftes hoogs gekonsentreerd in ’n klein aantal streke. In 2024 was Afrika suid van die Sahara verantwoordelik vir 58% van alle sterftes onder kinders jonger as vyf jaar.

In dié streek was die belangrikste aansteeklike siektes verantwoordelik vir 54% van alle sterftes onder vyf jaar. In Europa en Noord-Amerika daal hierdie verhouding tot 9% en in Australië en Nieu-Seeland daal dit verder tot 6%. Hierdie groot verskille weerspieël, volgens die verslag, die duidelike ongelyke toegang tot bewese, lewensreddende ingrypings.

In Suid-Asië, wat verantwoordelik was vir 25% van alle sterftes onder vyf jaar, is sterftes grootliks deur komplikasies in die eerste maand gedryf. Dit sluit vroeggeboorte, geboorte-asfiksie of trauma, aangebore afwykings en neonatale infeksies in.

Dié grootliks voorkombare toestande beklemtoon die dringende behoefte om in gehalte-voorgeboortesorg, bekwame gesondheidsorgpersoneel by geboorte, sorg vir klein en siek pasgeborenes te belê, asook noodsaaklike dienste wat op pasgebore babas fokus.

In lande wat deur konflik geteister word, is kinders wat in hierdie omgewings gebore word, byna drie keer meer geneig om voor hul vyfde verjaarsdag te sterf. 

Terwyl aansteeklike siektes en beserings die hoofoorsake van sterftes onder jonger kinders bly, verskuif die risiko’s in adolessensie na selfbesering as die hoofoorsaak van dood onder meisies tussen 15 en 19 jaar en padongelukke onder seuns.

Verskuiwings in die globale finansieringslandskap vir ontwikkeling plaas kritieke moeder-, pasgebore- en kindergesondheidsprogramme onder toenemende druk. 

Opnames, gesondheidsinligtingstelsels en die funksies wat die kern is van doeltreffende sorg, vereis almal volgehoue ​​finansiering.

Bewyse toon dat beleggings in kindergesondheid steeds van die mees kostedoeltreffende ontwikkelingsmaatreëls is. Bewese, laekoste-ingrypings soos entstowwe, behandeling vir ernstige akute wanvoeding en geskoolde sorg by geboorte, lewer die hoogste opbrengste in globale gesondheid.

Dit verbeter ook produktiwiteit, versterk ekonomieë en verminder toekomstige openbare besteding. Elke dollar wat in kinderoorlewing belê word, kan tot twintig dollar in maatskaplike en ekonomiese voordele genereer.

Bron: Levels & Trends in Child Mortality

– [email protected]