• Tuisblad
  • Sake
  • Sindikate gee miljoene om zama-zamas in myne te kry
Sindikate gee miljoene om zama-zamas in myne te kry
Sindikate gee miljoene om zama-zamas in myne te kry

Sindikate gee miljoene om zama-zamas in myne te kry

Sindikate is bereid om miljoene rande te betaal om toegang vir onwettige mynwerkers tot operasionele myne in Suid-Afrika te kry.
Estelle de Bruyn
Nash Lutchman, hoof van be­skermingsdienste by Suid-Afrika­ se grootste goudmynmaatskappy, Sibanye, sê sover hulle kon vasstel, is die huidige omkoopprys om ''n onwettige mynwerker toegang tot een van hul myne te gee minstens R20 000. En dan nóg R20 000 om hom weer later ongesiens na die oppervlak te bring.

“Daar is reeds vanjaar 542 onwettige myners op ons eiendom in hegtenis geneem,” sê hy.

Sou die myners wel suksesvol wees, beteken dit sindikate was bereid om ''n geskatte R21,6 miljoen vir hulle te betaal om toegang tot die myne te verkry.

“Ons myne is baie diep so die enigste manier hoe jy toegang kan kry, is deur ons skagte te gebruik,” verduidelik hy.

“Daar is geen twyfel dat hulle ook hulp by ons eie werknemers kry nie en daar is verskeie redes hoekom hulle bereid is om wel betrokke te raak.

“Die omkoopgeld is ''n stewige bedrag wat aantreklik sal wees vir die meeste van ons werkers en afpersing en intimidasie speel natuurlik ook ''n groot rol.

“Ongelukkig kry ons die idee dat baie van ons werkers nie regtig omgee dat die mynwerkers daar is nie en besef nie die impak wat die onwettige bedrywighede op die maatskappy, maar ook op die res van die land se ekonomie het nie. Nie eens aansienlike losprysgeld om onwettige mynwerkers te rapporteer, oortuig hulle om saam te werk nie,” sê Lutchman.

Die Kamer van Mynwese sê die rowwe skatting is dat onwettige mynwese die land jaarliks sowat R6 miljard kos.

“Waar die onwettige mynwerkers – of zama-zamas soos hulle plaaslik bekend staan – bestaande myne onregmatig betree, lei dit tot verlies aan inkomste, belasting, werkgeleenthede, kapitaalbesteding, uitvoer, buitelandsevalutaverdienste en verkryging,” sê die Kamer.



onwettige toegang

Lutchman sê Sibanye het die afgelope drie jaar reeds tussen R15 miljoen en R20 miljoen daaraan bestee om hul skagte te beveilig en onwettige toegang te beperk.

“Ons het 29 skagte so dit was ''n groot en duur projek om biometries beheerde toegangstelsels, waar mynwerkers die myngebied binnekom, te installeer.

“Ongelukkig is dit nie die enigste plek waar onwettige mynwerkers toegang kan kry nie. Hulle kan byvoorbeeld ook saam met nuwe voorraad en toerusting wat na die myn gebring word, ingesmokkel word.

“Dit is waarom ons nou na ''n heiningstelsel kyk waar ons die oomblik wanneer ''n hyser oppervlak toe kom om werkers te kom haal die loopgebied tussen wat ons die lampkamers noem en die hysers kan toemaak. “Dit sal keer dat mense wat in ander gebiede rondom die skag wegkruip ongesiens deel van die werkersmassa kan word en dan saam in die skagte afgaan,” sê hy.

Hy verduidelik die hysers is reusagtig en het meestal drie vlakke wat ten minste 30 werkers per vlak kan huisves. Daar is bloot nie genoeg tyd of veiligheidsbeamptes om in daardie stadium weer seker te maak elkeen van die honderde werkers wat op ''n slag in die hysers klim, is wel wettige werkers nie.

Harmony Gold, wat die St. Helena-myn besit waar daar op 22 November ''n mini-oorlog die nag was met onwettige mynwerkers wat by die mynskag wou afgaan, sê die koste om onwettige mynaktiwiteite te hanteer, raak buitensporig.

Bykans R250 000 en ''n groot hoeveelheid gouddraende stof is ook by die mans gevind.

Hoewel Marian van der Walt, woordvoerder, sê hulle het nie probleme op hul operasionele myne nie, het hulle definitief probleme in ou, uitgewerkte gebiede en skagte wat reeds gesluit is soos wat die geval by St. Helena was.

Harmony het ook biometriese toegangstelsels en draaihekke geïnstalleer wat net een persoon op ''n slag tot skagte toelaat.

Sibanye het ook dié soort draaihekke by al sy skagte.

Volgens die Verenigde Nasies se verslag oor veiligheid in die edelmetaalbedryf is daar tussen 8 000 en 30 000 onwettige mynwerkers in Suid-Afrika. - Netwerk24

Kommentaar

Republikein 2025-04-03

Geen kommentaar is op hierdie artikel gelaat nie

Meld asseblief aan om kommentaar te lewer